Bij een gewone woningkoop regel je de overdrachtsbelasting via de notaris rond de levering. Zorg dat het geld volgens de nota van afrekening tijdig beschikbaar is. Of je belasting betaalt en hoeveel, hangt af van de verkrijging, het gebruik van het pand en eventuele vrijstellingen. Hieronder staan de regels voor 2026.
📌 In het kort
- Bij een normale woningoverdracht doet de notaris aangifte en betaalt namens jou.
- In 2026 gelden onder meer 2% voor het eigen hoofdverblijf, 8% voor andere woningen en 10,4% voor niet-woningen.
- De startersvrijstelling heeft meerdere voorwaarden; de volledige woningwaarde is bepalend.
- Overdrachtsbelasting zelf is geen aftrekpost voor je eigen woning.
- Begroot de belasting vóór het bieden, samen met je overige aankoopkosten.
Bij welke aankopen ben je overdrachtsbelasting verschuldigd?
Overdrachtsbelasting gaat over de verkrijging van Nederlandse onroerende zaken en bepaalde rechten daarop. Denk aan een bestaande woning, grond, een bedrijfspand of erfpachtrecht. Ook bepaalde verkrijgingen van aandelen in vastgoedvennootschappen kunnen eronder vallen. Het is dus breder dan alleen een koopcontract voor een woning.
Bij een gebruikelijke nieuwbouwaankoop van een ondernemer kan de samenloopvrijstelling bij btw gelden. Vrij op naam beschrijft wie bepaalde aankoopkosten draagt; die afspraak is op zichzelf geen belastingvrijstelling. Bij afzonderlijke grondkoop, bestaande gebouwen of andere bijzondere leveringen moet je de fiscale behandeling apart laten beoordelen. Lees ook over tarieven en vrijstellingen.
Welk tarief geldt voor jouw situatie?
| Situatie in 2026 | Tarief |
|---|---|
| Woning met toepasselijke startersvrijstelling | Vrijgesteld (0%) |
| Woning die je zelf anders dan tijdelijk als hoofdverblijf gaat gebruiken, met de vereiste verklaring | 2% |
| Andere woning, bijvoorbeeld voor verhuur of vakantie | 8% |
| Niet-woning, bijvoorbeeld bedrijfspand of onbebouwde grond | 10,4% |
De heffing sluit aan bij de waarde in het economisch verkeer, met als uitgangspunt ten minste de koopsom en eventuele lasten. Gemengde panden en rechten zoals erfpacht kunnen een aparte berekening vragen.
Fictief rekenvoorbeeld: de relevante heffingsgrondslag voor een bestaande woning is €450.000. Je gaat er zelf voor langere tijd wonen, hebt de vereiste verklaring en gebruikt geen vrijstelling. Dan is de belasting €450.000 × 2% = €9.000. Dit bedrag staat los van bijvoorbeeld notaris- en advieskosten. Meer uitleg vind je bij overdrachtsbelasting berekenen.
Wanneer betaal je geen overdrachtsbelasting?
Startersvrijstelling
Voor de startersvrijstelling moet je meerderjarig en jonger dan 35 zijn bij de verkrijging, zelf langdurig in de woning gaan wonen en de vrijstelling niet eerder hebben gebruikt. Het hoeft niet je eerste koopwoning te zijn. In 2026 is de woningwaardegrens €555.000.
De toets betreft de volledige woning, inclusief aanhorigheden en zo nodig gekapitaliseerde erfpachtcanon; niet alleen jouw aandeel of zonder meer de koopsom. Bij gezamenlijke aankoop worden de persoonlijke voorwaarden per koper beoordeeld. Wie niet is vrijgesteld kan over het eigen aandeel 2% betalen als aan de hoofdverblijfvoorwaarden is voldaan.
Bespreek de verklaring vóór de overdracht met de notaris. Deze kan in de leveringsakte worden opgenomen; bij een losse verklaring moet de notaris die tijdig ondertekend hebben. Plan ruim vooraf en volg de instructies van het kantoor. Een termijn van twee werkdagen is een praktische planning, geen algemene wettelijke vervaltermijn. Lees meer over vrijstelling overdrachtsbelasting.
Andere situaties
- Bij verkrijging krachtens erfrecht en bepaalde verdelingen van een nalatenschap is geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Erfbelasting kan wel aan de orde zijn.
- Bij verdeling na scheiding of relatiebreuk hangt de uitkomst af van onder meer de gemeenschap en wijze van gezamenlijke verkrijging. Scheiding is niet automatisch een vrijstelling voor iedere overdracht.
- Bij samenloop met btw en bepaalde bedrijfsoverdrachten of reorganisaties bestaan vrijstellingen met eigen voorwaarden.
Doorverkoop binnen zes maanden is een mogelijke vermindering, geen algemene vrijstelling. De berekening hangt onder meer af van de eerdere heffing en het toepasselijke tarief. Je betaalt dus niet in alle gevallen simpelweg belasting over het prijsverschil. Een afgesproken vergoeding aan de verkoper voor het voordeel kan zelf weer invloed hebben op de heffing. Laat de notaris de berekening en koopafspraak controleren.
Controleer vóór het passeren het tarief, de waardegrondslag en de verklaring op de conceptstukken. Ontdek je een fout, neem dan direct contact op met de notaris. Bezwaar moet normaal binnen zes weken na betaling worden gemaakt; herstel of teruggaaf is niet automatisch gegarandeerd.
Hoe verloopt de betaling via de notaris?
Je ontvangt een nota van afrekening met de overdrachtsbelasting en de overige te verrekenen bedragen. Eigen geld moet volgens de betaalinstructies vóór het passeren op de rekening van de notaris beschikbaar zijn. Wacht dus niet tot je op de leveringsdag aan tafel zit.
Bij de gewone woninglevering doet de notaris digitaal aangifte, betaalt namens jou en stuurt een elektronische kopie van de akte aan de Belastingdienst. Een vrijstelling betekent niet automatisch dat geen aangifte nodig is.
Bij verkrijging van economische eigendom zonder notariële akte moet je zelf binnen één maand aangifte doen én betalen. Voor bepaalde aandelenverkrijgingen in vastgoedvennootschappen gelden eveneens eigen aangifte- en betaalregels. Laat een afwijkende transactie vooraf beoordelen.
Kun je overdrachtsbelasting aftrekken of meefinancieren?
De overdrachtsbelasting zelf is niet aftrekbaar als eigenwoningkosten in de inkomstenbelasting. Dat verschilt van bepaalde financieringskosten. Rente over een lening voor aankoopkosten kan onder de eigenwoningregels wel aftrekbaar zijn; de belasting zelf wordt daarmee geen aftrekpost.
Voor een gewone aankoop is de hypotheek in beginsel begrensd op 100% van de geaccepteerde woningwaarde én op wat je inkomen toelaat. Zijn koopsom en woningwaarde gelijk en leen je die waarde volledig, dan is er binnen die grens geen ruimte meer voor de belasting. Reserveer daarom doorgaans eigen geld voor de kosten koper.
Het is te absoluut om te zeggen dat financiering nooit mogelijk is. Ligt de koopsom lager dan de geaccepteerde waarde, dan kan er binnen de grenzen en het beleid van de geldverstrekker ruimte zijn. Een andere lening brengt extra verplichtingen mee en beïnvloedt de hypotheektoets. De verruiming tot maximaal 106% voor aangewezen energiebesparende maatregelen is geen vrij budget voor overdrachtsbelasting. Laat de volledige financiering beoordelen voordat je verplichtingen aangaat.
Neem de toepasselijke overdrachtsbelastingtarieven op in je aankoopbegroting, naast alle andere kosten en een buffer.
Willen je ouders je helpen met de overwaarde van hun huis, dan zien jullie hier samen wat er te regelen valt.
Start je OverwaardeCheckGratis en vrijblijvend. Ontdek je mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet ik overdrachtsbelasting betalen?
Bij een gewone woningkoop loopt de betaling via de nota van afrekening van de notaris rond de levering. Zorg dat het benodigde geld vóór het passeren beschikbaar is volgens de betaalinstructies. De notaris doet aangifte en draagt de belasting af.
Wie betaalt geen overdrachtsbelasting?
Wie aan de voorwaarden van een vrijstelling voldoet, bijvoorbeeld de eenmalige startersvrijstelling. Leeftijd en eigen bewoning zijn niet de enige voorwaarden. Bij een erfenis kunnen andere regels gelden; laat de verkrijging beoordelen.
Hoe voorkom je overdrachtsbelasting?
Laat controleren of een vrijstelling of vermindering geldt. Scheiding, nieuwbouw en doorverkoop binnen zes maanden geven niet in iedere situatie recht op volledige vrijstelling. Een lager tarief vereist de juiste voorwaarden en verklaring.
Hoe controleert de Belastingdienst de overdrachtsbelasting?
De Belastingdienst ontvangt de aangifte en een elektronische kopie van de notariële akte. De onderbouwing van waarde, gebruik en vrijstelling moet kloppen. Er kan om aanvullende informatie worden gevraagd.
Betaal je overdrachtsbelasting bij nieuwbouw?
Bij een gebruikelijke nieuwbouwaankoop van een ondernemer is vaak btw verschuldigd en kan de samenloopvrijstelling gelden. Vrij op naam is een kostenafspraak, geen zelfstandige fiscale vrijstelling. Laat de notaris de levering en eventuele grondtransactie beoordelen.


