Heb je een samenlevingscontract nodig bij het kopen van een huis?

Een samenlevingscontract is niet algemeen verplicht als je samen een huis koopt. Het kan wel belangrijke afspraken over lasten, eigen inbreng en uit elkaar gaan vastleggen. Bespreek ook de leveringsakte en testamenten: één contract regelt niet automatisch alles.

Wat is een samenlevingscontract?

Een samenlevingscontract is een juridisch document waarin ongehuwde partners afspraken vastleggen. Denk aan afspraken over spullen, uitgaven, vermogen en schulden.

Jullie kunnen afspraken maken over de onderlinge financiële verhouding. De eigendomsverhouding van de woning volgt echter uit de leveringsakte, en de aansprakelijkheid tegenover de geldverstrekker uit de leningafspraken. Een samenlevingscontract vervangt die documenten niet.

Ga je binnenkort samen een huis kopen en wil je weten of jullie situatie extra aandacht nodig heeft? Doe de MatchCheck en kijk of ik de juiste adviseur voor jullie ben.

Check of mijn werkwijze bij jou past. Niet elke MatchCheck leidt tot een gesprek.

Waarom is een samenlevingscontract belangrijk bij huis kopen?

Fictief voorbeeld: jij brengt €40.000 eigen geld in en je partner niets. Leg vast wat dat betekent: een andere eigendomsverhouding, een onderlinge vordering of een vergoedingsafspraak zijn verschillende mogelijkheden. Zonder duidelijke afspraak is terugbetaling niet vanzelf gegarandeerd; de feiten, het bewijs en de juridische grondslag tellen mee.

Laat afspraken over ongelijke inbreng aansluiten op de eigendom en hypotheek. Bespreek onder meer:

• Wie welk deel van de hypotheeklasten betaalt.
• Wie hoeveel eigen geld inbrengt.
• Hoe je de overwaarde verdeelt bij verkoop.

Leg ook vast wat gebeurt bij waardestijging, waardedaling en onvoldoende verkoopopbrengst. Bewaar betaalbewijzen. Laat toetsen of de afspraken gevolgen hebben voor de eigenwoningschuld, renteaftrek of schenkbelasting.

Is een samenlevingscontract verplicht om een huis te kopen?

Nee, er is geen algemene wettelijke verplichting om voor een gezamenlijke aankoop een samenlevingscontract af te sluiten. De geldverstrekker beoordeelt jullie aanvraag en productvoorwaarden. Een onderling contract geeft op zichzelf geen recht op een hypotheek.

Ook zonder contract kunnen jullie fiscale partners zijn, bijvoorbeeld als jullie samen eigenaar zijn van de woning waarin beiden wonen en op hetzelfde adres staan ingeschreven. Voor erfbelasting gelden andere partnereisen. Controleer voor partnerpensioen de eigen pensioenregeling en eventuele aanmelding.

Wat gebeurt er als je zonder samenlevingscontract een huis koopt?

Bij overlijden is een ongehuwd samenwonende partner zonder geregistreerd partnerschap niet automatisch erfgenaam. Zonder testament kan het aandeel van de overledene naar diens wettelijke erfgenamen gaan. Dat aandeel is niet altijd de helft: de leveringsakte en verdere situatie zijn bepalend.

Een verblijvingsbeding kan gezamenlijke bezittingen aan de langstlevende laten toekomen. Privébezittingen en erfgenaamschap vragen om andere regelingen, zoals een testament. Bekijk ook kinderen, schulden en de betaalbaarheid van de woning na overlijden.

Bij uit elkaar gaan en een gezamenlijke woning spelen eigendom, lening, bestaande afspraken en eventuele vorderingen mee. Spreek af hoe de waarde wordt bepaald, wie kan uitkopen, binnen welke termijn en wat gebeurt als verkoop nodig is. Een verdelingsafspraak ontslaat de ander niet automatisch uit aansprakelijkheid bij de bank.

Wat leg je vast in een samenlevingscontract?

Bespreek met de notaris welke afspraken bij jullie situatie passen. Denk aan:

• Verdeling hypotheekrente en aflossing: wie betaalt welk deel.
• Vaste lasten: verzekeringen, energie en onderhoud.
• Inleg en onderlinge vergoedingen: bedrag, grondslag en terugbetaling, aansluitend op de eigendom in de leveringsakte.
• Overlijden: een passend verblijvingsbeding voor gezamenlijke bezittingen, afgestemd op eventuele testamenten.
• Partnerpensioen: afspraken en aanmelding die voldoen aan de voorwaarden van jullie pensioenuitvoerders.
• Einde van de relatie: opzegprocedure, uitkoop of verkoop, tijdelijk gebruik en verdeling van bezittingen en schulden.

Een afspraak over wie de lasten betaalt is niet hetzelfde als een afspraak over de eigendom of fiscaal aftrekbare rente. Laat de documenten samen beoordelen, zodat ze aansluiten op jullie bedoeling.

Wat kost een samenlevingscontract en hoe stel je het op?

Notarissen hanteren eigen tarieven. Vraag een actuele offerte voor het contract, advies en eventuele testamenten, inclusief btw en bijkomende werkzaamheden. Een vaste landelijke prijsbandbreedte is geen betrouwbare begroting voor elke situatie.

Je kunt onderlinge afspraken ook zelf schriftelijk maken. Een notariële samenlevingsovereenkomst kan echter vereist zijn voor bepaalde fiscale of pensioenregelingen en biedt gelegenheid voor advies over woning en nalatenschap. Voor de eigendomsoverdracht van de woning en een testament gelden afzonderlijke notariële vereisten. Zie ook de uitleg over samenlevingscontracten.

Zo pak je het aan:

• Vraag offertes op bij meerdere notarissen.
• Bespreek jullie afspraken en wensen.
• Laat de notaris het contract opstellen.
• Teken samen bij de notaris.

Willen jullie wijzigen of beëindigen? Controleer eerst de procedure en beëindigingsgronden in de overeenkomst. Een relatiebreuk of huwelijk kan gevolgen hebben volgens die afspraken. Het einde van het contract verdeelt de woning niet automatisch en beëindigt de lening niet. Laat zo nodig ook testamenten, pensioenregistratie en overige regelingen aanpassen.

Wat zijn de nadelen van een samenlevingscontract?

Zijn er ook nadelen? Ja. Een samenlevingscontract biedt minder wettelijke bescherming dan een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Een samenlevingscontract maakt jullie niet automatisch elkaars erfgenaam en regelt niet ieder recht zoals een huwelijk of geregistreerd partnerschap dat doet. De inhoud, notariële advieskosten en eventuele aanvullende documenten verdienen aandacht. Beoordeel wat bij jullie gezin en wensen past.

Ouderlijk gezag staat hiervan los. Sinds 1 januari 2023 ontstaat bij erkenning door een ongehuwde of niet-geregistreerde partner meestal automatisch gezamenlijk gezag met de moeder. Er zijn uitzonderingen. Bij erkenning vóór 2023 moeten ouders het gezamenlijk gezag doorgaans apart regelen, ook als het kind later geboren is. Controleer jullie situatie met de actuele uitleg van de Rijksoverheid.

Deze MatchCheck is bedoeld voor wie serieus overweegt te investeren in professioneel advies.

Check of mijn werkwijze bij jou past. Niet elke MatchCheck leidt tot een gesprek.

Veelgestelde vragen