Wanneer ben je fiscaal partner en wat betekent dat voor jouw belastingaangifte?

Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt, of als samenwoners aan specifieke voorwaarden voldoet. Dit betekent dat jullie voor de belasting als één huishouden worden gezien. De Belastingdienst kijkt dan naar jullie gezamenlijke inkomen en vermogen bij de berekening van belasting en toeslagen.

Wat is een fiscaal partner volgens de Belastingdienst?

Een fiscaal partner is iemand met wie je voor de belasting als één huishouden wordt beschouwd. De Belastingdienst hanteert deze term om te bepalen hoe jouw belasting en toeslagen worden berekend.

Er zijn twee routes naar fiscaal partnerschap. De eerste is automatisch: ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je automatisch fiscaal partner. De tweede route geldt voor samenwoners die aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Het fiscale partnerschap heeft directe gevolgen voor je aangifte. Je inkomsten en uitgaven worden samengevoegd om te bepalen hoeveel belasting je betaalt en welke toeslagen je ontvangt.

Wanneer ben je automatisch fiscaal partner?

Ben je op 1 januari getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je automatisch fiscaal partner. Hiervoor hoef je niets aan te vragen bij de Belastingdienst - dit gebeurt automatisch.

Ook als je tijdens het jaar trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, word je vanaf die datum automatisch fiscaal partner. Je hebt hier geen keuze in; de wet bepaalt dat gehuwden en geregistreerde partners altijd als fiscaal partner worden behandeld.

Hoe word je fiscaal partner als samenwoner?

Als samenwoners moeten jullie aan specifieke voorwaarden voldoen om fiscaal partner te kunnen worden. De Belastingdienst kijkt hierbij naar jullie situatie op 1 januari van het belastingjaar.

De vier routes naar fiscaal partnerschap voor samenwoners

• Je hebt samen een kind of jullie verwachten een kind
• Jullie staan beiden ingeschreven op hetzelfde adres en hebben een samenlevingscontract
• Jullie staan beiden ingeschreven op hetzelfde adres en zijn samen eigenaar van de woning
• Jullie staan beiden ingeschreven op hetzelfde adres en één van jullie is eigenaar, de ander heeft er zijn hoofdverblijf

Voldoe je aan één van deze voorwaarden? Dan kun je ervoor kiezen om fiscaal partner te worden. Let op: je moet dit zelf aanmelden bij de Belastingdienst.

Wat levert fiscaal partnerschap je op?

Fiscaal partnerschap kan flinke belastingvoordelen opleveren, vooral als er een groot inkomensverschil tussen jullie is:

• Inkomsten delen: de partner met het hoogste inkomen kan belasting besparen door inkomsten toe te rekenen aan de partner met het laagste inkomen
• Hypotheekrenteaftrek optimaliseren: je kunt de hypotheekrenteaftrek toerekenen aan degene die het meeste belasting betaalt
• Vermogen beter verdelen: voor box 3 kun je vermogen optimaal verdelen om minder vermogensrendementsheffing te betalen
• Uitgaven strategisch toerekenen: medische kosten en giften kun je toerekenen aan degene voor wie dat het gunstigst uitpakt
• Pensioenopbouw optimaliseren: de partner met het laagste inkomen kan meer pensioen opbouwen door toedeling van inkomen

Het grootste voordeel ontstaat wanneer één partner veel verdient en de ander weinig of niets. Door slim toe te rekenen bespaar je soms honderden euro's per jaar.

Wat zijn de nadelen van fiscaal partnerschap?

Fiscaal partnerschap heeft ook nadelen, vooral bij toeslagen en uitkeringen:

• Toeslagen dalen: zorgtoeslag en huurtoeslag worden berekend op basis van jullie gezamenlijke inkomen, waardoor je vaak minder toeslag krijgt
• Studiefinanciering: het inkomen van je fiscale partner telt mee bij de berekening van studiefinanciering voor kinderen
• Uitkeringen kunnen wegvallen: sommige inkomensafhankelijke uitkeringen kunnen wegvallen door het hogere gezamenlijke inkomen
• Gezamenlijke aansprakelijkheid: jullie zijn beiden verantwoordelijk voor elkaars belastingschulden

Vooral voor koppels met een laag gezamenlijk inkomen kunnen de nadelen groter zijn dan de voordelen. Reken daarom altijd vooraf uit wat fiscaal partnerschap voor jullie betekent.

Hoe meld je fiscaal partnerschap aan bij de Belastingdienst?

Voor getrouwden en geregistreerde partners hoef je niets te doen - de Belastingdienst ontvangt deze informatie automatisch via de BRP (basisregistratie personen). Jullie worden automatisch als fiscaal partner geregistreerd.

Samenwoners moeten fiscaal partnerschap zelf aanmelden. Dit doe je via MijnBelastingdienst door in te loggen met je DigiD. Kies voor 'Mijn gegevens wijzigen' en vervolgens 'Partner toevoegen'. Je hebt hiervoor het burgerservicenummer van je partner nodig.

Let op de deadline: je kunt fiscaal partnerschap voor het lopende jaar alleen aanmelden vóór 1 maart van het volgende jaar. Meld je later aan, dan geldt het fiscale partnerschap pas vanaf het volgende belastingjaar.

Wanneer stopt je fiscaal partnerschap?

Je fiscale partnerschap stopt automatisch bij echtscheiding of ontbinding van het geregistreerde partnerschap. Voor samenwoners eindigt het fiscale partnerschap als jullie niet meer voldoen aan de voorwaarden, bijvoorbeeld bij verhuizing naar verschillende adressen.

Het is belangrijk om het einde van je fiscale partnerschap ook door te geven aan de Belastingdienst via MijnBelastingdienst. Anders blijf je onnodig fiscaal partner, met alle gevolgen voor je belastingaangifte en toeslagen.

Ben je van plan een hypotheek af te sluiten en speelt fiscaal partnerschap een rol in jullie financiële planning? Als onafhankelijke hypotheekadviseur help ik stellen regelmatig bij het maken van deze keuzes. Ik kijk niet alleen naar de hypotheekmogelijkheden, maar denk ook mee over hoe fiscale aspecten zoals partnerschap jullie toekomstige financiële situatie beïnvloeden.

Deze MatchCheck is bedoeld voor wie serieus overweegt te investeren in professioneel advies.

Check of mijn werkwijze bij jou past. Niet elke MatchCheck leidt tot een gesprek.

Veelgestelde vragen over fiscaal partnerschap

Moet je samen aangifte doen als fiscaal partner?
Nee, als fiscaal partner doe je nog steeds elk een eigen belastingaangifte. Het verschil is dat jullie inkomsten, uitgaven en vermogen onderling kunnen toerekenen voor de meest gunstige belastingberekening.

Is fiscaal partnerschap verplicht bij samenwonen?
Nee, samenwoners kunnen zelf kiezen of ze fiscaal partner willen worden, mits ze voldoen aan de voorwaarden. Voor getrouwden en geregistreerde partners is fiscaal partnerschap wél verplicht.

Kan je fiscaal partner zijn zonder samen te wonen?
Ja, dit kan in uitzonderlijke gevallen. Bijvoorbeeld als je tijdelijk op verschillende adressen woont voor werk of studie, maar wel getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt.

Wat is het verschil tussen samenlevingscontract en fiscaal partnerschap?
Een samenlevingscontract regelt jullie onderlinge afspraken over bezittingen en schulden. Fiscaal partnerschap is een status bij de Belastingdienst voor belasting- en toeslagberekening. Je kunt wel het één hebben zonder het ander.

Wie betaalt de belastingschuld bij fiscaal partnerschap?
Beide partners zijn hoofdelijk aansprakelijk voor elkaars belastingschulden. Dit betekent dat de Belastingdienst de volledige schuld kan verhalen op één van beiden, ongeacht wiens 'schuld' het eigenlijk is.