/starters/overdrachtsbelasting-berekenen
Niki de Wolff • Starters •

Overdrachtsbelasting berekenen: tarieven en rekenvoorbeelden in 2026

Facebook X LinkedIn Pinterest

Overdrachtsbelasting bereken je door de belastbare waarde te vermenigvuldigen met het toepasselijke tarief. Bij een gewone aankoop is die waarde vaak de koopsom. In 2026 geldt doorgaans 2% voor langdurige eigen bewoning, 8% voor andere woningen en 10,4% voor niet-woningen. Een vrijstelling kan de uitkomst veranderen.

📌 In het kort

  • Bereken hoeveel overdrachtsbelasting je betaalt: belastbare waarde × tarief
  • In 2026: startersvrijstelling, 2% voor eigen bewoning, 8% voor andere woningen en 10,4% voor niet-woningen
  • Kopers van 18 jaar of ouder en jonger dan 35 kunnen onder voorwaarden vrijstelling krijgen tot €555.000 in 2026
  • De notaris regelt doorgaans de betaling; begroot de belasting vooraf

Wat is overdrachtsbelasting?

Overdrachtsbelasting is een belasting die je betaalt als je een woning of ander onroerend goed koopt. Het geldt ook bij de overdracht van rechten op onroerend goed, zoals een erfpachtrecht — het recht om grond van een ander te gebruiken. Altijd betaalt de koper, nooit de verkoper.

Wat ik in de praktijk zie: veel kopers zijn verrast dat de belasting ook over erfpachtrechten geldt. Dat maakt de aankoop van een woning op erfpacht soms complexer dan gedacht.

Hoeveel procent overdrachtsbelasting betaal je in 2026?

De hoofdregels voor 2026 staan in de tabel. Hoeveel overdrachtsbelasting je betaalt, hangt af van wie je bent en wat je met de woning doet. Klinkt dat simpel? Dat is het voor de meeste kopers ook — maar er zijn uitzonderingen.

Situatie Tarief Rekenvoorbeeld (belastbare waarde €350.000)
Koper die aan alle startersvoorwaarden voldoet 0% € 0
Koper die woning als hoofdverblijf gebruikt (geen startersvrijstelling) 2% € 7.000
Woning niet als hoofdverblijf: verhuur of tweede woning 8% € 28.000
Niet-woning, bijvoorbeeld een bedrijfspand 10,4% €36.400

Hoeveel is overdrachtsbelasting dus precies? Dat verschil tussen € 0 en € 28.000 op dezelfde woning laat zien waarom het tarief zo bepalend is voor je financiële planning.

Rekenformule: zo bereken je het bedrag

Bij een eenvoudige aankoop zonder vrijstelling of vermindering geldt: belastbare waarde × tarief = overdrachtsbelasting. Bij een waarde van €350.000 en 2% betaal je €7.000.

Bij eigendomsoverdracht is de grondslag de waarde in het economisch verkeer op het verkrijgingsmoment, minimaal de tegenprestatie. Dat is vaak de koopsom, eventueel met lasten. Een taxatie kan de marktwaarde onderbouwen, maar ieder hoger taxatiebedrag wordt niet automatisch de fiscale grondslag. Een lage familiekoopprijs verlaagt de marktwaarde niet vanzelf. Bij erfpacht en andere rechten kunnen aanvullende waarderingsregels spelen.

Wanneer geldt de startersvrijstelling?

Bij een woningwaarde van €390.000 en een leeftijd van 33 jaar kan de startersvrijstelling gelden, maar alleen als je ook aan de andere voorwaarden voldoet. Je hoeft niet voor het eerst een huis te kopen; je mag de vrijstelling zelf niet eerder hebben gebruikt.

Checklist startersvrijstelling:

  • ✅ Je bent 18 jaar of ouder en jonger dan 35 op de datum van de notariële leveringsakte
  • ✅ Je gaat de woning zelf voor langere tijd bewonen
  • ✅ Je hebt de vrijstelling nog nooit eerder gebruikt
  • ✅ De waarde van de hele woning is in 2026 maximaal €555.000, inclusief aanhorigheden en eventuele gekapitaliseerde erfpachtcanon

De vereiste ondertekende verklaring moet vóór de overdracht bij de notaris zijn. Bij gezamenlijke aankoop worden de voorwaarden per koper beoordeeld; de waardegrens geldt voor de hele woning. Alleen het aandeel van een kwalificerende koper is vrijgesteld. Voor een koper zonder vrijstelling geldt doorgaans 2% bij langdurige eigen bewoning.

Hoe en wanneer wordt overdrachtsbelasting betaald?

De notaris regelt dit voor je. Bij de overdracht doet de notaris aangifte en betaalt de belasting namens jou. Het bedrag staat apart vermeld op de notarisnota die je vooraf ontvangt.

Bij een verkrijging zonder notariële akte kan je zelf aangifte moeten doen. Volg de aangifte- en betalingstermijnen van de Belastingdienst voor de betreffende verkrijging.

Een gewone hypotheek is in beginsel beperkt tot 100% van de woningwaarde, naast de inkomenstoets. Bij een koopprijs gelijk aan de woningwaarde is er meestal geen ruimte voor de belasting in de hypotheek. Een hogere geaccepteerde taxatiewaarde kan soms ruimte geven als het inkomen en het bankbeleid dat toelaten. Begroot het bedrag en regel de benodigde middelen vóór de overdracht.

💡 Niki's toptip

Lever de startersverklaring vóór de overdracht aan en laat het tarief vooraf controleren. Denk je dat te veel belasting is betaald? Bespreek bezwaar met je notaris binnen zes weken na betaling. Een later verzoek kan tot vijf jaar na het einde van het belastingjaar worden gedaan. Dat geeft geen garantie op teruggaaf.

Op mijn kenniscentrum op nikidewolff.nl vind je meer uitleg over de bijkomende kosten bij het kopen van een woning, waaronder overdrachtsbelasting.

Willen je ouders je helpen met de overwaarde van hun huis, dan zien jullie hier samen of dit past bij je koopplannen.

Start je OverwaardeCheck

Gratis en vrijblijvend. Ontdek je mogelijkheden.

Veelgestelde vragen

Betaal ik overdrachtsbelasting over de koopsom of de taxatiewaarde?

Bij eigendomsoverdracht betaal je over de waarde in het economisch verkeer, minimaal de tegenprestatie. Vaak is dit de koopsom. Een taxatierapport kan de marktwaarde onderbouwen; de fiscale grondslag is niet automatisch ieder hoger taxatiebedrag.

Hoeveel overdrachtsbelasting betaal ik bij een tweede woning?

In 2026 geldt doorgaans 8% voor een woning die je niet zelf langdurig gaat bewonen, zoals een tweede woning, vakantiewoning of verhuurwoning. Voor niet-woningen geldt meestal 10,4%.

Is overdrachtsbelasting aftrekbaar van de belasting?

De overdrachtsbelasting zelf is niet aftrekbaar als eigenwoningkosten in de inkomstenbelasting.

Betaal ik overdrachtsbelasting bij nieuwbouw?

Bij gebruikelijke met btw belaste nieuwbouw kan de samenloopvrijstelling gelden. Btw en overdrachtsbelasting sluiten elkaar niet in elke situatie automatisch uit. Laat de notaris beoordelen welke voorwaarden op de levering van toepassing zijn.

Kan ik overdrachtsbelasting meefinancieren in mijn hypotheek?

Soms kan dit binnen de toegestane financieringsruimte, bijvoorbeeld als de geaccepteerde taxatiewaarde hoger is dan de koopprijs. Je inkomen en het bankbeleid moeten dit toelaten. Bij een koopprijs gelijk aan de woningwaarde moet je meestal andere middelen voor bijkomende kosten regelen.

Niki de Wolff

Niki de Wolff

Mijn naam is Niki de Wolff (1974) en ik ben hypotheekadviseur. Ik schrijf blogs en deel gratis e-books en PDF's over hypotheken om mensen te helpen hun maandlasten te verlagen. In 2018 besloot ik als zelfstandig en onafhankelijk hypotheekadviseur te starten. Met mijn kennis en ervaring laat ik anderen zien hoe ze hun hypotheeklasten laag kunnen houden of verlagen. Ik geef tips over mogelijke aanpassingen aan hun hypotheek, zodat ze niet onnodig teveel betalen. Als Erkend Hypothecair Planner (EHP), Erkend Financieel Adviseur (SEH) en lid van de Nederlandse Vereniging van Hypothecair Planners (NVHP), heb ik ruim 25 jaar ervaring in de hypotheekbranche. In die tijd heb ik meer dan 5.400 mensen succesvol geholpen met hun hypotheek. Via e-mail en social media deel ik regelmatig praktische tips. Mijn inkomen verdien ik door hypotheekadvies te geven en te bemiddelen bij het aanvragen, aanpassen of omzetten van hypotheken in Nederland. Wil je besparen op je hypotheek? Volg mijn tips en ontdek wat er mogelijk is!