/levensgebeurtenissen/samenloop-overdrachtsbelasting-schenkbelasting
Niki de Wolff • Levensgebeurtenissen •

Samenloop overdrachtsbelasting en schenkbelasting: hoe werkt de verrekening?

Facebook X LinkedIn Pinterest

Bij schenking van onroerend goed kunnen overdrachtsbelasting en schenkbelasting samenkomen. Artikel 24 lid 2 Successiewet geeft onder voorwaarden een verrekening: alleen de betaalde overdrachtsbelasting die toerekenbaar is aan het eveneens met schenkbelasting belaste bedrag komt in aanmerking. Niet altijd is het hele bedrag verrekenbaar.

📌 In het kort

  • De samenloopregeling kan dubbele heffing over hetzelfde belaste bedrag verminderen.
  • Alleen het kwalificerende deel van de betaalde overdrachtsbelasting is verrekenbaar.
  • Verrekening geldt alleen als overdracht en schenking aantoonbaar samenhangen.
  • Ook kwijtschelding van de koopsom kan onder de regeling vallen.

Wanneer zijn overdrachtsbelasting en schenkbelasting tegelijk verschuldigd?

Samenloop ontstaat wanneer je onroerend goed schenkt of onder de marktwaarde overdraagt. De ontvanger kan overdrachtsbelasting over de waarde in het economisch verkeer en schenkbelasting over de fiscaal gewaardeerde schenking verschuldigd zijn. Vrijstellingen kunnen de heffing beperken of voorkomen. Dat is precies het probleem dat de samenloopregeling oplost.

Dit speelt in twee veelvoorkomende situaties:

  • Directe schenking van een woning: ouder draagt de woning om niet over aan het kind. Er is geen koopprijs, maar overdrachtsbelasting is alsnog verschuldigd over de waarde in het economisch verkeer.
  • Verkoop met korting of kwijtschelding: verkoop onder de marktwaarde kan een woninggift zijn, waarbij doorgaans de WOZ-waarde voor de schenkbelasting wordt gebruikt. Een aparte kwijtschelding van de koopsom kan een geldschenking zijn. Dit zijn verschillende handelingen en waarderingsregels.

Hoe werkt de samenloopregeling technisch?

De betaalde overdrachtsbelasting gaat in mindering op de schenkbelasting — maar alleen over het bedrag waarover ook schenkbelasting verschuldigd is. Dat klinkt eenvoudig, maar er zit een belangrijk verschil in de grondslag.

Overdrachtsbelasting wordt berekend over de waarde in het economisch verkeer (de marktwaarde). Bij een directe gift van een Nederlandse woning wordt doorgaans de WOZ-waarde gebruikt. Bij kwijtschelding kan juist het kwijtgescholden bedrag bepalend zijn. Alleen het overlappende deel telt mee voor de verrekening. Wat ik in de praktijk zie: dit verschil leidt regelmatig tot verwarring, en daarmee tot een verkeerde berekening vooraf.

Stap voor stap: hoe de verrekening werkt

  1. Bepaal de WOZ-waarde en de marktwaarde van de woning.
  2. Bereken de overdrachtsbelasting. In 2026 geldt doorgaans 2% bij eigen bewoning, 8% voor andere woningen en 10,4% voor overige onroerende zaken. Controleer eerst of een vrijstelling geldt.
  3. Bepaal het object van de schenking en de juiste fiscale waarde, en trek de toepasselijke vrijstelling af.
  4. Bereken de schenkbelasting over de belaste schenking.
  5. Bepaal het verrekenbare deel van de overdrachtsbelasting (toegerekend aan de overlappende grondslag).
  6. Trek het toegestane verrekenbare bedrag af van de schenkbelasting. De overdrachtsbelasting zelf blijft daarnaast betaald.

Rekenvoorbeeld samenloop overdrachtsbelasting en schenkbelasting

Een ouder schenkt in 2026 een woning aan een kind van 45 jaar, dat er zelf voor langere tijd gaat wonen. Marktwaarde en toepasselijke WOZ-waarde zijn beide €100.000. Er zijn geen andere schenkingen dat jaar. Het kind gebruikt de jaarlijkse vrijstelling van €6.908 en betaalt 2% overdrachtsbelasting. Er is geen eerdere verkrijging die de berekening wijzigt. De ontvanger betaalt de belastingen zelf.

Component Bedrag Berekening
Overdrachtsbelasting €2.000 2% van €100.000
Belaste schenking €93.092 €100.000 minus €6.908
Schenkbelasting vóór verrekening €9.309,20 10% van €93.092
Verrekenbaar deel €1.861,84 2% van €93.092
Schenkbelasting na verrekening €7.447,36 €9.309,20 minus €1.861,84
Totaal van beide belastingen €9.447,36 €2.000 plus €7.447,36

Vereenvoudigd voorbeeld vóór afronding op de aanslag. Bij ongelijke waarden, rechten, schulden of belastingbetaling door de schenker is een andere berekening nodig. Wie geen overdrachtsbelasting betaalt door de startersvrijstelling, heeft ook niets te verrekenen.

Welke voorwaarden gelden voor de verrekening?

Verrekening is niet automatisch. De overdracht en de schenking moeten voldoende samenhang vertonen. Zonder aangetoonde samenhang wijst de Belastingdienst de verrekening af.

💡 Niki's toptip

Ik raad altijd aan om de samenhang al in de notariële akte vast te leggen. Dat voorkomt discussie achteraf. Een fiscaal jurist of notaris helpt je dit correct te formuleren — doe dit vóór de overdracht, niet erna.

Controleer deze vier punten vóór je de verrekening aanvraagt:

  • ✅ Er is sprake van een schenking of kwijtschelding van (een deel van) de koopsom.
  • ✅ Er is aantoonbare samenhang tussen de overdracht en de schenking.
  • ✅ De notaris heeft eventuele eerdere verkrijgingen en de invloed van artikel 13 WBR op het verrekenbare bedrag beoordeeld.
  • ✅ De aangifte schenkbelasting wordt tijdig ingediend.

Geldt de samenloopregeling ook bij kwijtschelding van de koopsom?

Ja, kwijtschelding van een deel van de koopsom kan onder de samenloopregeling vallen als de samenhang met de verkrijging voldoende is aangetoond. Verkoop met korting en kwijtschelding moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

Er is geen algemene harde veertiendagentermijn waarmee de verrekening automatisch staat of valt. De afspraken en het samenstel van handelingen zijn bepalend. Laat de notaris of fiscalist de samenhang vóór de overdracht vastleggen en beoordelen; een latere kwijtschelding is niet vanzelf onderdeel van de eerdere overdracht.

Hoe vraag je de verrekening aan?

De verrekening loopt via de aangifte schenkbelasting. Zorg dat alles gedocumenteerd is voordat je indient. Waar begin je dan?

  1. Betaal de overdrachtsbelasting bij de notaris op het moment van overdracht.
  2. Leg de samenhang met de schenking vast in de notariële akte.
  3. Dien, wanneer nodig, de aangifte schenkbelasting in vóór 1 maart van het jaar na de schenking; voor 2026 is dat vóór 1 maart 2027.
  4. Vermeld de betaalde overdrachtsbelasting expliciet als verrekenpost in de aangifte.

Overweeg je een schenking vanuit je eigen woning, bekijk dan eerst hoeveel overwaarde erin zit en wat er mogelijk is.

Start je OverwaardeCheck

Gratis en vrijblijvend. Ontdek je mogelijkheden.

Veelgestelde vragen

Hoe werkt de samenloopregeling?

Betaalde overdrachtsbelasting kan de schenkbelasting verminderen voor zover beide belastingen hetzelfde belaste bedrag betreffen en aan de voorwaarden is voldaan. Het hele bedrag is niet automatisch verrekenbaar. Bij een overdrachtsbelastingvrijstelling is er niets betaald om te verrekenen.

Hoe bereken ik de samenloop van schenkbelasting en overdrachtsbelasting?

Bepaal de fiscale waarde en vrijstelling voor de schenking, bereken de schenkbelasting en bepaal welk deel van de betaalde overdrachtsbelasting op de overlappende belaste grondslag ziet. Trek alleen dat kwalificerende deel af. Tel voor de totale kosten ook de betaalde overdrachtsbelasting mee.

Geldt de samenloopregeling ook als ik de koopsom kwijtscheld?

Dat kan als de kwijtschelding voldoende samenhangt met de verkrijging. Er geldt geen algemene harde veertiendagentermijn. Laat het samenstel van afspraken vooraf beoordelen en vastleggen door de notaris of fiscalist.

Wat is het verschil tussen WOZ-waarde en marktwaarde bij deze regeling?

Overdrachtsbelasting sluit aan bij de waarde in het economisch verkeer, ten minste de tegenprestatie. Voor een gift van een Nederlandse woning geldt doorgaans de WOZ-waarde. Bij kwijtschelding kan het kwijtgescholden bedrag bepalend zijn. Verrekening ziet op het overlappende belaste deel.

Wanneer geldt artikel 13 WBR en wat betekent dat voor de verrekening?

Artikel 13 WBR kan de overdrachtsbelasting beperken bij een opvolgende verkrijging binnen zes maanden. Dat kan ook de verrekening met schenkbelasting beïnvloeden. Er geldt geen simpel alles-of-nietsantwoord: laat de notaris het daadwerkelijk verrekenbare bedrag beoordelen.

Niki de Wolff

Niki de Wolff

Mijn naam is Niki de Wolff (1974) en ik ben hypotheekadviseur. Ik schrijf blogs en deel gratis e-books en PDF's over hypotheken om mensen te helpen hun maandlasten te verlagen. In 2018 besloot ik als zelfstandig en onafhankelijk hypotheekadviseur te starten. Met mijn kennis en ervaring laat ik anderen zien hoe ze hun hypotheeklasten laag kunnen houden of verlagen. Ik geef tips over mogelijke aanpassingen aan hun hypotheek, zodat ze niet onnodig teveel betalen. Als Erkend Hypothecair Planner (EHP), Erkend Financieel Adviseur (SEH) en lid van de Nederlandse Vereniging van Hypothecair Planners (NVHP), heb ik ruim 25 jaar ervaring in de hypotheekbranche. In die tijd heb ik meer dan 5.400 mensen succesvol geholpen met hun hypotheek. Via e-mail en social media deel ik regelmatig praktische tips. Mijn inkomen verdien ik door hypotheekadvies te geven en te bemiddelen bij het aanvragen, aanpassen of omzetten van hypotheken in Nederland. Wil je besparen op je hypotheek? Volg mijn tips en ontdek wat er mogelijk is!