Wanneer ben je fiscaal partner voor de Belastingdienst?

Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt of een samenlevingscontract. Gewoon samenwonen is niet genoeg. De Belastingdienst kijkt naar officiële afspreken en contracten, niet naar gevoelens. Dit artikel legt uit wanneer je wel en niet fiscaal partner bent.

Wat zijn de 3 voorwaarden voor fiscaal partnerschap?

Er zijn precies drie situaties waarin je automatisch fiscaal partner wordt. Deze voorwaarden staan in de wet en zijn niet onderhandelbaar.

Ten eerste: je bent getrouwd. Vanaf het moment dat je in het huwelijk treedt, ben je fiscaal partner. Dit geldt ook voor buitenlandse huwelijken die Nederland erkent.

Ten tweede: je hebt een geregistreerd partnerschap. Dit is een officiële vorm van samenleven die je bij de gemeente registreert. Het geeft bijna dezelfde rechten en plichten als het huwelijk.

Ten derde: je hebt een notarieel samenlevingscontract. Hierin leg je afspraken vast over bezittingen, inkomsten en uitgaven. Het contract moet bij de notaris worden ondertekend om geldig te zijn.

Belangrijk om te weten: je kunt niet zelf kiezen of je fiscaal partner wilt zijn. Als je voldoet aan één van deze drie voorwaarden, ben je het automatisch. De Belastingdienst bepaalt dit op basis van jouw officiële status, niet op basis van wat je zelf wilt.

Ben je fiscaal partner als je samenwoont zonder contract?

Nee, gewoon samenwonen zonder contract maakt je nog geen fiscaal partner. Dit is een veel voorkomende misvatting. Veel mensen denken dat ze na een aantal jaar samenwonen automatisch fiscaal partner worden.

De Belastingdienst kijkt alleen naar officiële documenten. Hoelang je ook samenwoont, zonder huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract ben je geen fiscaal partner. Ook niet als je al tien jaar samenwoont of samen kinderen hebt.

Dit kan vervelende gevolgen hebben bij de belastingaangifte. Je mist bijvoorbeeld bepaalde voordelen die fiscaal partners wel krijgen. Aan de andere kant hoef je ook niet de schulden of belastingproblemen van je partner te delen.

Wil je wel fiscaal partner worden? Dan moet je actief stappen ondernemen. Een samenlevingscontract bij de notaris is vaak de gemakkelijkste optie.

Wat zijn de voor- en nadelen van fiscaal partnerschap?

Fiscaal partnerschap heeft zowel positieve als negatieve kanten. Het is belangrijk om beide te begrijpen voordat je beslissingen neemt.

Voordelen van fiscaal partnerschap

• Inkomsten eerlijk verdelen: Je kunt inkomsten over elkaar verdelen voor de beste belastingaanslag
• Hypotheekrenteaftrek optimaal gebruiken: Beide partners kunnen profiteren van de aftrek
• Partner-alimonie: Bij scheiding kun je alimentatie fiscaal aftrekken
• Gezamenlijke vrijstellingen: Bepaalde vrijstellingen kun je dubbel gebruiken
• Geen schenkingsbelasting: Geld geven aan elkaar is belastingvrij

Nadelen van fiscaal partnerschap

• Gezamenlijke aansprakelijkheid: Je bent medeverantwoordelijk voor elkaars belastingschulden
• Verplichte gezamenlijke aangifte: Je moet altijd samen aangifte doen
• Box 3 wordt gedeeld: Vermogen wordt bij elkaar opgeteld, wat nadelig kan zijn
• Minder privacy: De Belastingdienst ziet alle inkomsten en uitgaven van beide partners

Hoe doe je belastingaangifte als fiscaal partner?

Als fiscaal partner doe je altijd gezamenlijk aangifte. Je kunt niet kiezen om apart aangifte te doen, zelfs niet als dat voordeliger zou zijn.

Eén van jullie wordt de 'hoofdaangever' en vult de gehele aangifte in. Deze persoon is verantwoordelijk voor alle gegevens, ook die van de partner. De andere partner moet wel toestemming geven en de aangifte mede ondertekenen.

Jullie inkomsten en aftrekposten kunnen slim worden verdeeld. Hypotheekrenteaftrek, zorgkosten en andere aftrekken kun je vaak het beste toekennen aan degene met het hoogste inkomen. Dit levert meer belastingvoordeel op.

Let op: beide partners blijven verantwoordelijk voor de juistheid van de aangifte. Als er fouten in staan of als de Belastingdienst naheffing oplegt, zijn jullie daar samen verantwoordelijk voor.

In welke specifieke situaties ben je wel of geen fiscaal partner?

Hier zijn concrete voorbeelden van veelvoorkomende situaties:

• Samen een huis kopen zonder contract: Geen fiscaal partnerschap
• LAT-relatie met samenlevingscontract: Wel fiscaal partners
• Getrouwd maar apart wonend: Wel fiscaal partners
• Samenwonend na scheiding van vorige partner: Alleen bij nieuw contract
• Buitenlands huwelijk: Fiscaal partners als Nederland het huwelijk erkent
• Geregistreerd partnerschap in het buitenland: Meestal wel erkend in Nederland

Wanneer stopt fiscaal partnerschap?

Fiscaal partnerschap stopt automatisch bij echtscheiding, beëindiging van het geregistreerd partnerschap of opzegging van het samenlevingscontract. Je hoeft dit niet apart bij de Belastingdienst te melden.

Het partnerschap eindigt op de datum dat de scheiding of beëindiging officieel wordt. Voor de periode daarvóór blijf je fiscaal partner en moet je nog gezamenlijk aangifte doen over dat jaar.

Na beëindiging ben je vanaf het volgende belastingjaar weer individueel verantwoordelijk voor je eigen aangifte. Oude gemeenschappelijke belastingschulden blijven echter bestaan.

Als onafhankelijke hypotheekadviseur zie ik vaak dat mensen pas bij het kopen van een huis ontdekken wat hun fiscale status betekent. Ik denk graag met je mee over de financiële impact van jouw woonsituatie en help je de beste keuzes maken voor jouw toekomst. Check of we matchen voor een vrijblijvend gesprek over jouw hypotheek en fiscale mogelijkheden.

Veelgestelde vragen over fiscaal partnerschap

Is fiscaal partnerschap verplicht als ik voldoe aan de voorwaarden?
Ja, als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt of een samenlevingscontract, ben je automatisch fiscaal partner. Je kunt hier niet voor kiezen.

Kan ik fiscaal partner worden zonder samenlevingscontract?
Alleen via een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Een samenlevingscontract is anders de enige manier om fiscaal partner te worden zonder deze stappen.

Wat gebeurt er als mijn partner belastingschulden heeft?
Je wordt medeverantwoordelijk voor elkaars belastingschulden. De Belastingdienst kan beide partners aanspreken voor de betaling van openstaande bedragen.

Hoelang duurt het voordat fiscaal partnerschap ingaat?
Dit gebeurt direct vanaf de datum van je huwelijk, geregistreerd partnerschap of ondertekening van het samenlevingscontract bij de notaris.

Kan ik apart aangifte doen als fiscaal partner?
Nee, dit is niet mogelijk. Fiscaal partners moeten altijd gezamenlijk belastingaangifte doen, ook als dit nadelig zou uitpakken voor één van beiden.

Wanneer ben je geen fiscaal partner meer na een scheiding?
Vanaf de officiële datum van echtscheiding of beëindiging van het partnerschap. Voor het jaar waarin dit gebeurt, moet je nog wel gezamenlijk aangifte doen.